Yusuf Ziya Paşa Köşkü: Rumelihisarı’nın Perili Köşk’ü

Yusuf Ziya Paşa Köşkü, İstanbul Boğazı'nın Rumeli yakasında, Sarıyer Rumelihisarı sahilinde yer alan ve halk arasında “Perili Köşk” adıyla tanınan tarihi yapılardan biridir.

Boğaz sahil yolunun dikkat çekici yapılarından biri olan köşk; tamamlanamayan inşaat süreci, uzun yıllar boş kalan üst katları, özgün mimarisi ve günümüzde çağdaş sanat ile çalışma hayatını bir araya getiren kullanımıyla İstanbul'un en karakteristik tarihi yapılarından biri olarak öne çıkar.

Yusuf Ziya Paşa Köşkü'nün Tarihçesi

Yusuf Ziya Paşa Köşkü'nün inşasına 1910'lu yıllarda, Mısır Hidivi Abbas Hilmi Paşa'nın başyaveri Yusuf Ziya Paşa tarafından başlandığı belirtilmektedir.

Yapının inşaatı, 1914 yılında I. Dünya Savaşı'nın başlaması ve çalışanların askere alınması nedeniyle yarım kalmıştır. Üst katların uzun süre tamamlanamaması ve yapının yıllarca boş durumda kalması, zaman içerisinde köşkle ilgili çeşitli söylentilerin ortaya çıkmasına neden olmuştur.

Bu söylentiler sonucunda yapı halk arasında “Perili Köşk” adıyla anılmaya başlamıştır.

Dolayısıyla köşkün bugün herkes tarafından bilinen adı, herhangi bir resmi kullanımından ziyade yapının tamamlanamayan inşaat süreci ve uzun yıllar boyunca boş kalan bölümleri etrafında oluşan kent anlatısından kaynaklanmaktadır.

Perili Köşk'ün Mimari Özellikleri

Yusuf Ziya Paşa Köşkü, yaklaşık 9 katlı yapısıyla Boğaz kıyısındaki geleneksel köşk ve yalı tipolojisinden ayrılan güçlü bir silüete sahiptir.

Yaklaşık 5.000 metrekarelik zemin alanıyla dikkat çeken yapı, özellikle yüksek kütlesi ve Rumelihisarı sahilindeki konumu sayesinde Boğaz'ın karşı kıyısından dahi kolaylıkla fark edilen yapılardan biridir.

Geleneksel ahşap yalıların aksine daha anıtsal ve dikey bir yapı karakterine sahip olan köşk, 20. yüzyıl başındaki İstanbul mimarisinin farklılaşan anlayışını yansıtan örneklerden biri olarak değerlendirilebilir.

“Perili Köşk” Adının Hikâyesi

Yusuf Ziya Paşa Köşkü'nün en dikkat çekici özelliklerinden biri, yapının mimari kimliğinden çok tamamlanamayan inşaat süreciyle oluşan “Perili Köşk” hikâyesidir.

I. Dünya Savaşı'nın başlamasıyla inşaatın durması, üst katların uzun süre tamamlanmadan kalmasına neden olmuştur. Boğaz kıyısında yüksek ve büyük bir yapı olarak uzun yıllar kullanılmadan duran köşk, çevrede çeşitli söylentilerin ortaya çıkmasına zemin hazırlamıştır.

Zaman içerisinde bu hikâyeler yapının halk arasındaki bilinirliğini artırmış ve Perili Köşk, İstanbul'un en tanınan tarihi yapı isimlerinden biri haline gelmiştir.

Restorasyon ve Yeniden İşlevlendirme

Uzun yıllar boyunca farklı dönemlere tanıklık eden yapı, 1993 yılında Basri Erdoğan'a satılmıştır.

Ardından 1995–2000 yılları arasında Mimar Hakan Kıran tarafından gerçekleştirilen restorasyon çalışmalarıyla köşkün tamamlanmamış bölümleri yeniden ele alınmış ve yapı günümüz kullanımına uygun hale getirilmiştir.

Bu restorasyon süreci, tarihi bir yapının özgün kimliğinin korunarak çağdaş bir işlevle yeniden değerlendirilmesinin dikkat çekici örneklerinden biri olmuştur.

Perili Köşk ve Borusan Contemporary

Yusuf Ziya Paşa Köşkü, 2007 yılından itibaren Borusan Holding tarafından kiralanmıştır.

Yapı hafta içi ofis olarak kullanılırken, hafta sonlarında çağdaş sanat eserlerinin sergilendiği Borusan Contemporary ile farklı bir kültürel işleve de ev sahipliği yapmaktadır.

Bu kullanım modeli, tarihi bir köşkün yalnızca korunması değil, aynı zamanda çağdaş çalışma ve kültür hayatının bir parçası haline getirilmesi açısından dikkat çekicidir.

Böylece Perili Köşk, tarihi mimari ile modern kurumsal kullanım ve çağdaş sanat arasında kendine özgü bir bağ kurmuştur.

Rumelihisarı ve Boğaz Hattında Gayrimenkul Değeri

Yusuf Ziya Paşa Köşkü'nün bulunduğu Rumelihisarı, İstanbul Boğazı'nın tarihi ve prestijli bölgelerinden biridir.

Fatih Sultan Mehmet döneminden günümüze uzanan Rumelihisarı'nın tarihi dokusu, Boğaz manzarası, sahil hattı ve merkezi ulaşım bağlantıları bölgenin gayrimenkul karakterini oluşturan başlıca unsurlardır.

Perili Köşk örneği, tarihi gayrimenkullerde değerin yalnızca metrekare üzerinden değerlendirilmediğini gösterir. Mimari özgünlük, Boğaz'a yakınlık, görünürlük, yapı ölçeği, tarihsel kimlik, restorasyon kalitesi ve yeniden kullanım potansiyeli bu tür varlıkların değerlendirilmesinde birlikte ele alınması gereken unsurlardır.

Özellikle tarihi köşk ve yalı niteliğindeki gayrimenkullerde, yapının geçmişi ile gelecekteki kullanım senaryosunun birlikte değerlendirilmesi stratejik gayrimenkul yönetiminin önemli bir parçasıdır.

Tarihi Köşklerde Stratejik Gayrimenkul Yaklaşımı

Perili Köşk'ün tamamlanamayan bir inşaat sürecinden geçerek restore edilmesi ve daha sonra ofis ile çağdaş sanat işlevlerini bir arada barındırması, tarihi gayrimenkullerin doğru bir yeniden kullanım stratejisiyle farklı değer katmanları kazanabileceğini göstermektedir.

Boğaz hattındaki köşk, konak ve yalılar için değerleme ve pazarlama süreçlerinde yalnızca fiziksel özelliklerin değil; konum, mimari kimlik, tarihi geçmiş, kullanım potansiyeli, restorasyon durumu ve doğru kullanıcı veya yatırımcı profili gibi unsurların birlikte değerlendirilmesi önemlidir.

Beşiktaş Boğaz hattında köşk, konak, yalı dairesi alım, satım ve kiralama hizmetleri için bizimle iletişime geçebilirsiniz.

Özkan ÖZEL
Stratejik Gayrimenkul Varlık Yönetimi
Beşiktaş / İstanbul
ozkanozel.com

#YusufZiyaPaşaKöşkü #PeriliKöşk #RumelihisarıGayrimenkul #BoğazHattıGayrimenkul #BosphorusArchitecture #IstanbulRealEstate